dinsdag 4 februari 2014

Overheid moet sloop van ‘t Loon niet betalen.




De gemeente Heerlen wil winkelcentrum ’t Loon slopen. Heerlen heeft veel te veel winkelvloeroppervlak. En de leegstand is nu al veel te groot. Daarbij is de kans groot dat het binnenkort gerenoveerde winkelcentrum De Plu aan de Tweede Promenade en de nieuwbouw van het Maankwartier bij het station slechts ten dele worden gevuld en/of voor meer leegstand elders in het winkelcentrum zorgen. De leegstand is zeker een zorg voor onze gemeente, want het werkt verloedering in de hand.
Echter, de gemeente is ook de regisseur van de ruimtelijke ontwikkeling van de stad en daarom mee verantwoordelijk dat er zoveel winkels zijn gebouwd en worden bijgebouwd. Het groeidenken is daarbij tot voor kort leidend geweest. Iedere nieuwe ontwikkeling of winkelketen wordt met open armen ontvangen, tot en met De Plu / Primark in 2013. En nu gaat het roer om, terwijl ’t Loon weer in zijn volle omvang wordt hersteld.

De omslag vanuit het groeidenken komt bij de gemeente veel te laat. Dat probeert de gemeente te camoufleren met enkele naar mijn oordeel oneigenlijke argumenten. Zo getuigt het niet van historisch besef om achteraf te spreken van het ‘herstellen van een historische fout’. ‘t Loon is zeker niet in de verkeerde tijd gebouwd. Er waren in die tijd minder winkels in het winkelcentrum dan nu (de Bongerd, de Klomp en Coriocentrum zijn bijvoorbeeld van latere datum). Heerlen was qua inkomen per hoofd van de bevolking na Rotterdam de rijkste stad van Nederland. De bevolking groeide nog fors. Er zijn in die tijd heel veel woningen gebouwd, die nu weer teveel zijn en weer worden gesloopt. Spreekt men bij die sloop ook van een historische fout?

‘t Loon was een nieuw concept, dat ook jarenlang goed heeft gefunctioneerd. Natuurlijk zijn er met twee branden en de recente verzakking forse tegenslagen geweest. Maar met enkele (ook op andere plekken gebruikelijke) renovaties werd ’t Loon heel redelijk bij de tijd gehouden. Het is ongenuanceerd te stellen dat van het succes en de populariteit van ’t Loon de rest van de stad amper van profiteerde. Ik herinner me de aanzienlijke voetgangersstromen tussen ’t Loon en de Promenade wel. En er moet nog wel ergens op het gemeentehuis te achterhalen zijn wat de passantentellingen waren. En het klinkt nu als een verwijt dat ’t Loon concurrentie betekende voor het winkelcentrum. Alsof die concurrentie niet gewenst was omdat het centrum een streepje voor heeft. Die concurrentie is wel een bewijs dat ’t Loon heel redelijk functioneerde.

En moet de gemeente zich bemoeien met die concurrentie? Als een economische bedrijfstak in het verleden heeft geprofiteerd van het vrije marktmechanisme én van de mogelijkheden die de gemeente bood, dan zijn het wel de projectontwikkelaars en de vastgoedeigenaren met hun hoge huren vanwege de locatie van hun pand. Normaal beroepen die ‘vrije jongens’ zich altijd op de vrije markt. Moeten die nu geholpen worden? Onderlinge solidariteit is volledig afwezig. Bij iedere ontwikkeling (De Plu, Maankwartier, maar ook ’t Loon) procederen de andere partijen tot de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State om zo te proberen hun belangen veilig te stellen. Waarom zouden ze meebetalen aan de sloop van ’t Loon en de verhuizing van de winkels? Als de loop uit ’t Loon is, stoppen die winkels vanzelf (dat is al volop aan de gang) en dan komen ze wellicht ook zelf in het winkelcentrum een nieuw plekje zoeken. ’t Loon kan over een jaar dichtgespijkerd worden (op de Albert Heijn na?). Om verloedering tegen te gaan heeft de gemeente een verordening ter beschikking waarbij de eigenaar verantwoordelijk blijft voor zijn pand. En dichtgespijkerd kan de gemeente het waarschijnlijk voor een appel en een ei kopen, want dan is voor NSI de lol ervan af.
Of klopt het verhaal niet dat ’t Loon niet levensvatbaar meer is te maken? C&A ziet wel perspectief. Stel je voor dat Saturn komt en te zijner tijd Primark naar ’t Loon verhuist (kwestie van huurprijs). Dan mag de gemeente weer financieel bijspringen bij De Plu? Of de tekorten van het Maankwartier wegwerken? Of zoals nu al stimuleren in aanloopstraten zoals de Oranje Nassaustraat en de Geleenstraat.

Omdat de overheid zich altijd op glad ijs begeeft, is het niet goed dat gemeente en provincie er nu miljoenen in gaan stoppen. Het feit dat op ’t Loon een boekwaarde van € 30 miljoen rust, zegt helemaal niets over de feitelijke waarde in het economische verkeer. Die boekwaarde kan kunstmatig hoog zijn gehouden. Als er geen vraag meer is, dan zakt de prijs van de zaak.  Iedereen die een woning heeft moet dat verlies maar nemen. En een reus als NSI zou vele miljoenen moeten krijgen? Frappant is dat in de krant niet staat hoe de financiële balans van deze sloopoperatie eruit ziet. Die wordt waarschijnlijk weer angstvallig geheim gehouden? Want de burger betaalt het weer.


Dit bericht is gebaseerd op publicaties is Dagblad De Limburger en Limburgs Dagblad van 29 januari 2014.
Het is in ingekorte vorm (530 woorden) gepubliceerd op 4 februari op de opiniepagina van beide kranten.

1 opmerking:

Harrie Winteraeken zei

Onderstaande reactie kreeg ik van Jos van de Mortel van Metroprop:

Geachte heer Winteraeken,

Vond uw reactie in de Limburger betreffende sloop van het Loon helemaal goed, de gemeente kan de subsidie beter besteden aan herbouw van het station, en doorhalen van de plannen in de Plu en het Maankwartier. Heerlen gaat echt kapot door deze onzinnige toevoegingen van bijna 40.000 m2 waar ze nu al 15.000 m2 leeg hebben staan. Die twee projecten zijn de aanstaande historische fouten. PRIMARK heeft ook geboden op de Bongerd (kan de aanbieding toezenden), maar daar heeft de gemeente een stokje voor gestoken door ze naar de Plu te dirigeren, maar dat bestemmingsplan haalt het niet. En de Jumbo gaat niet meer naar het Maankwartier en al zeker niet met een XXL. Wij hebben in totaal ca. 25.000 m2 winkels in Heerlen, waarvan 7000 m2 leeg staat, en de gemeente praat niet met ons, net zo min als met NSI.

Met vriendelijke groet,

Jos van de Mortel