L1-radio: gooi sjoon weg gegoeaid, zonger nuuje te hubbe

L1-radio: gooi sjoon weg gegoeaid, zonger nuuje te hubbe.

Het spreekwoord luidt: ‘Gooi nooit oude schoenen weg voordat je nieuwe hebt’, is misschien niet meer van deze tijd, waarin menigeen veel paren heeft. Maar het geldt wel nog voor L1-radio. Het management heeft de nog goede, zeker nog niet afgetrapte schoenen afgedankt met mooie beloftes dat het allemaal meer bij de tijd zou worden. Zeven kwalitatief goede, informatieve radioprogramma’s, die vooral werden uitgezonden in het weekeinde, zijn geschrapt: De Stemming, Plat-eweg, Cultuurcafé, Wunderbar, Natuur en Zo, Klassiek en Blaaskracht. Maar ook het uurtje Plat-eweg ’s-avonds door-de-week, dat ik graag bij de afwas beluisterde, is niet meer. En de herhalingen van De Stemming, Cultuurcafé en Wunderbar op maandag-, dinsdag- en woensdagavond: handig als je niet in het weekeinde kon luisteren. Ook het hooggewaardeerde Radio1-programma ‘Met het oog op morgen’ (om 23.00 uur) wordt niet meer door L1 overgenomen. 

Het schrappen van deze programma’s werd op vrijdag 9 januari 2026 bekend gemaakt. Ik ben vlot daarna een petitie gestart: https://schrapnietopl1.petities.nl/  

Daarin geeft men aan dat men het niet eens is met het schrappen van deze 7 radioprogramma:

• er bestaat geen enkele garantie dat dit een verbetering is; 

• veel mensen stemmen specifiek af op deze inhoudelijke programma's omdat ze daar in geïnteresseerd zijn; 

• de door L1 geplande verbeteringen in de reguliere radioprogramma’s kunnen ook zonder het schrappen van deze 7 programma's; en

• de versterking van L1 online via twee themakanalen wordt welllicht succesvol, maar veel mensen willen ook gewoon radio blijven luisteren.

Deze petitie is op 13 maart 541 keer ondertekend. En loopt nog tot 12 april, dus kan nog worden ondertekend.

Een tweede petitie was specifiek gericht op het programma Wunderbar. Die werd door 1310 mensen ondertekend en op zonder 1 februari aan L1 aangeboden (en aan gedeputeerde Jasper Kuntzelaers).

Op zaterdag 31 januari en zondag 1 februari werden de zeven programma’s voor het laatst uitgezonden. Daarna nam vanzelfsprekend L11 Alaaf Radio het over. We zijn nu een dikke maand na de vasteloavend verder en dus zou nu echt duidelijk moeten zijn of L1 de beloften waarmaakt. 

Zo zijn er in de plaats van deze 7 themaprogramma’s twee themakanalen gekomen. Het betreft Live Plat-eweg radio: https://www.l1.nl/radio/plat-eweg/live.  Dit is continue Limburgse muziek, voor het overgrote deel ook in het dialect. Op zich leuk, maar zonder de informatie die je op de radio over deze muziek mag verwachten en ook zonder de vaak aardige interviews die Henk Hover met de artiesten had. En het tweede kanaal is L11 Alaaf radio met continue vasteloavesmuziek: https://www.l1.nl/radio/l11-alaaf-radio/live. Maar zo buiten het vasteloavesseizoen is daar volgens mij weinig behoefte aan. 

Zoals beloofd wordt in de reguliere programma’s wat meer Limburgs gesproken en meer Limburgstalige muziek en muziek uit Limburg uitgezonden. Bijvoorbeeld het ‘Limburgs kwartiertje’. Maar dat in de reguliere programma’s meer aandacht wordt besteed aan de inhoudelijke onderwerpen die in deze themaprogramma’s aan de orde kwamen, is niet merkbaar. In feite is L1 naar mijn mening en zoals ik al verwachte, enorm verschraald en vervlakt. Een inhoudelijk themakanaal in plaats van L11 Alaaf Radio is dan toch eigenlijk gepast na de ronkende reclame die het management over deze in hun ogen noodzakelijke veranderingen heeft gemaakt. Daarbij zijn de twee themakanalen onvindbaar op de L1-app (wat handig zou zijn op de fiets), maar ook de website van L1 zijn ze moeilijk vindbaar. 

Maar de grootste degradatie is het gewoon L1 op de radio willen luisteren. Deze zeven programma’s zijn nu hoofdzakelijk vervangen door hoofdzakelijk continu muziek, wel met erg veel tussendeuntjes ‘Dit is L1’ en ‘Liefde voor Limburg’. En zoals bij veel andere zenders op moderne radio’s wordt weergegeven, ontbreekt de informatie over welke muziek wordt afgespeeld. In het weekeinde is er wel een bescheiden presentator.

Zoals gemeld loopt de petitie https://schrapnietopl1.petities.nl/ nog tot 12 april. Ik wil de petitie dan aanbieden aan leden van Provinciale en Gedeputeerde Staten van Limburg. De provincie gaat weliswaar niet rechtstreeks over de inhoud van L1 programma’s, maar deze veranderingen gaan veel verder dan de inhoud van programma’s. Het wezen en de identiteit van L1-radio is aangetast. En ik wil de petitie dan ook aan het management van L1, de L1 Mediaraad en de L1 Redactieraad aanbieden. Want ik vind dat het schrappen van deze programma’s moet worden teruggedraaid. En dan kan L1 met deze oude, kwalitatief bewezen goede schoenen, langzaamaan de nieuwe inlopen. 

14-3 Café Mondiaal over de gemeenteraadsverkiezingen: terugblik

 

Heel aardig verkiezingsdebat in Café Mondiaal

Afgelopen donderdag 12 maart, was in de 109^de Café Mondiaal het gespreksthema: ‘Wat hebben de politieke partijen te bieden?’ 

Voor deze Café Mondiaal waren de volgende partijen uitgenodigd: CDA, D66, GroenLinks-PvdA, Ouderenpartij Heerlen, SP, Partij voor de Dieren en VVD. Die hebben zich op het CDA na ook allemaal laten vertegenwoordigen: D66 (raadslid en lijsttrekker Tom Dragstra), GroenLinks-PvdA (Tom Vandeberg, nr. 3 en nu raadscommissielid GroenLinks), Ouderenpartij Heerlen (Hans Ermers, raadslid en nr. 8), SP (wethouder en nr. 2 Arlette Vrusch), Partij voor de Dieren (Frans Janssen, nr. 2) en VVD (Joris Claessens, nr. 4 en Rosalien den Dolder, nr. 5; lijsttrekker Marc van den Berg kwam later ook nog.)

Om het debat vlot te laten verlopen waren de vragen en toelichtingen al een paar dagen van tevoren toegezonden aan de kandidaten. Bij de Café Mondiaal over de Tweede Kamerverkiezingen in november 2025 was het maar gelukt om goed de helft van het aantal voorbereide onderwerpen ook daadwerkelijk aan de orde te stellen. Daarom was de kandidaten gevraagd om kort te spreken, wat de meesten ook redelijk lukte, en niet in herhaling te vallen, maar naar gewoon te verwijzen naar de vorige spreker en daarop aan te vullen.

HeerlenMondiaal heeft natuurlijk een zwak voor de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen. De onderwerpen ter bespreking hadden dan ook allemaal betrekking op hoe enkele SDG’s (Sustainable Development Goals) op Heerlen van toepassing zijn.

Maar om ‘warm te draaien’ mochten de gemeenteraadskandidaten eerst de volgende vragen beantwoorden.

1.       Welke doelstellingen spreken u het meest aan?

2.       Waar wilt u zich in Heerlen specifiek voor inzetten?

3.       Welke voorstellen mag de gemeenteraad verwachten en resultaten wilt u daarbij bereiken? 

Natuurlijk sprak uit de antwoorden ook deels de politieke kleur maar minder dan men op basis van vooroordelen zou verwachten. De vragen 2. en 3. bleven daarbij relatief onderbelicht.

SDG-doel 3 Goede gezondheid en welzijn

Een van de grote zorgpunten en daarmee ook verkiezingsitems is natuurlijk het behoud van een volwaardig ziekenhuis in Heerlen. Het is de wijze waarop men dat wil bereiken, die verschilt tussen de partijen. De ‘rechtsere partijen’ zijn niet meer allemaal lid van de ‘Ziekenhuisalliantie’. Maar zij proberen op andere wijze nog te beïnvloeden. Ter sprake kwam dat heel recent twee moties in de Tweede Kamer het niet haalden (een voor een volwaardig ziekenhuis, een voor onafhankelijk onderzoek naar een Geboortecentrum) mede omdat het CDA deze niet heeft gesteund. In Heerlen zijn ze natuurlijk niet te spreken over deze ommezwaai van het landelijke CDA.

SDG-doel 1 Geen armoede en SDG-doel 10 Ongelijkheid verminderen

In Heerlen is sprake van structurele armoede, vaak van generatie op generatie? Hoe is dat te doorbreken en wat wil men daarvoor doen? En hoe staan de Heerlense partijen tegenover de één-balie gedachte bij de Sociale Dienst?

Die één-baliewerkwijze houdt In dat je voor al je vragen hoe breed ook, op één plek terecht kan. Daar krijg je een ‘maatschappelijke coach’, die werkt in het belang van de hulpvragen. Hij/zij beantwoordt alle vragen beantwoordt en regelt alles van schuldhulpverlening tot inkomensondersteuning tot hulp in de huishouding, alfabetiseringscursus tot hulp voor de kinderen, een dak boven je hoofd, scholing, voedsel/ kleding/ huisraad enz. Zo hoeft men maar een keer z’n verhaal te doen. En niet voor elke hulpvraag doorverwezen wordt naar bijvoorbeeld een budgetcoach, een woningbouwvereniging, enz.

Dat idee werd eigenlijk wel door iedereen omarmd. En er werden ook wel voorbeelden genoemd die (een beetje) in die richting gaan. Het oplossen van de structurele armoede is veel moeilijker. Daarvoor is een integrale aanpak noodzakelijk. Toen Joris Claessens (VVD) eigenlijk meer ter aanvulling opperde dat het toewerken naar een baan en inkomen de beste wijze was, kreeg hij de kritiek dat veel mensen in die situatie niet in staat zijn om te gaan werken of daar goed in te kunnen functioneren (in jargon: te ver van de arbeidsmarkt afstaan).

Een bijstandsuitkering zonder regels of verplichtingen (een beetje vergelijkbaar met een basisinkomen) werd ook genuanceerd benaderd. Zo voegde Arlette Vrusch toe dat ze toch wel wat instrumenten ter beschikking wil houden om mensen te kunnen bewegen tot het doen van bijvoorbeeld vrijwilligerswerk. Daar is gewoon grote behoefte aan. En dat biedt ook de mensen veel voordelen, zoals uit het sociaal isolement komen.

SDG-doel 11 Duurzame steden en gemeenschappen.

Hier werd het promoten van het aantrekkelijk houden van het winkelcentrum voor fietsers als uitwerking genomen. Dit is wel beleid, maar de ontwikkelingen gaan traag of zijn soms tegendraads.

Zo heeft ons treinstation heeft een goed ingerichte en veilige fietsenstalling nodig, vanwege het toenemende aantal OV-studenten en ook voor het gewone woon-werkverkeer: dicht bij het station, bewaakt en met goede verlichting 's avonds. Veel andere stations in het land hebben mooie voorbeelden. De kandidaten wisten wel van de plannen van de gemeente om het (roze) gebouw naast het Maankwartier (gedeeltelijk) tot fietsenstalling om te bouwen, maar hoe het met de voortgang zat, wist eigenlijk niemand. Vertraging had wat met Prorail te maken?

In het winkelcentrum was van oudsher fietsen toegestaan, behalve in de drukste straat, de Saroleastraat van 12.00-18.00 uur. Onlangs namen B&W een verkeersbesluit om het fietsen in het gehele winkelcentrum te verbieden wanneer de winkels open zijn. Dit als reactie op het misdragen van een deel van de fietsers (fatbikes). Hierdoor wordt voor veel fietsers het fietsen naar het winkelcentrum minder aantrekkelijk. Er was overeenstemming over dat er wat moet gebeuren tegen deze vorm van overlast, maar de meningen waren (zoals verwacht) wel verdeeld over de genomen maatregel. De OPH heeft hier al jaren voor gepleit. Wethouder Marco Peters is daarin meegegaan. Maar bijvoorbeeld Arlette Vrusch gaf aan dat de minder drukke straten hier niet bij betrokken hoeven te worden. Ook vanuit de zaal waren de meningen verdeeld. Al met al het onderwerp dat de meeste discussie opriep[1].

Heerlen had tot halverwege 2025 met Velocity een deelsysteem van elektrische fietsen. Helaas is het (Duitse) bedrijf erachter failliet, mede door het wegvallen van subsidies. Op de vraag wat de partijen gaan doen voor de terugkeer van dit systeem of om een vergelijkbaar geprijsd systeem in Heerlen te krijgen, kregen we geen eenduidig antwoord. De meeste kandidaten verwezen naar de OV-fiets. Maar die is voor het overgrote deel niet elektrisch.

SDG-doel 12 Verantwoorde productie en consumptie

Heerlen is Fair Trade gemeente. Fair Trade koffie en thee zijn sinds enkele decennia bij de gemeente ingeburgerd. Ook zijn er al beleidsuitgangspunten voor een duurzaam maatschappelijk verantwoord aanbestedingsbeleid. Maar hier is onvoldoende vooruitgang herkenbaar. En nog geen echte integratie in het gemeentelijk beleid, richting alle toeleveranciers. De vraag was of de gemeente volgende stappen gaat zetten bij het duurzaam maatschappelijk verantwoord ondernemen.

Hier bleek ook dat de meeste kandidaten op de gebaande paden bleven. Het belang werd onderkend maar grote stappen vooruit hadden ze niet in gedachten. Hier blijft ook lobbywerk nodig.

SDG-doel 16 Vrede, justitie en sterke publieke diensten

HeerlenMondiaal vindt dat politici en de gemeenteraad ook een rol hebben bij internationale conflicten en oorlogen, tegen schending van Mensenrechten. Zo kunnen ze hun stem laten horen richting Den Haag, en in Heerlen meer bewustzijn helpen creëren.

In Heerlen zijn sinds de afgelopen zomer bij het station veel Gaza- en Palestinademonstraties geweest om de zorgen te uiten over de houding van de Nederlandse regering bij het uitmoorden van zoveel mensen - vrouwen - kinderen in Gaza en bij het afbreken van de Internationale Rechtsorde. Die demonstraties komen van Heerlense burgers.

Er werd door de kandidaten natuurlijk terugverwezen naar de motie over Gaza die in het late voorjaar van 2025 door de gemeenteraad met grote meerderheid was aangenomen. Daarmee erkent de gemeenteraad ook het uitgangspunt dat ze zich ook over dit soort, niet rechtstreeks tot de dagelijkse taken van de raad behorende aangelegenheden mag en kan uitspreken. Verder waren er bij de diverse demonstraties meestal op het Spoorplein en enkele keren ook in het winkelcentrum meerdere kandidaten regelmatig of zo nu en dan aanwezig. Er werd wel tegengeworpen dat de organisatie na de eerste keer aan de politieke partijen had verzocht om niet echt als politieke partij aanwezig te zijn. Dan ben je natuurlijk ook minder zichtbaar.

SDG-doel 17 Partnerschap om doelstellingen te bereiken.

Als laatste onderwerp werd het lage vertrouwen van veel burgers in de (gemeentelijke) overheid aan de orde gesteld. In het bijzonder ging het hierbij om de pilot Burgerberaad afgelopen jaar. Dat gaat ook over vertrouwen tussen de burgers onderling en richting gemeente en politiek, om samen de schouders te zetten onder initiatieven richting de eigen buurt en de stad.  De resultaten van deze pilot, van deze burgerparticipatie, zijn overwegend positief, vindt ook de gemeenteraad. Toch gaat het allemaal - ook het nemen van vervolgstappen - te traag. Is er meer vaart te maken? Nieuwe initiatieven, kleinschaliger op wijkniveau misschien?

Hier waren tussen de reacties over het algemeen niet echt veel verschillen van mening te constateren. Het Burgerberaad mag een volgende keer zeker wat minder duur zijn, maar dat kwam de afgelopen keer ook door het inhuren van een bureau. Dat hoeft niet meer zo nodig, ook omdat de eigen ambtelijke dienst hier ook veel van geleerd heeft.

Tot slot:

Het was een aardig verkiezingsdebat. Geen gekibbel tussen de kandidaten, maar eerder onderling vriendelijk en elkaar aanvullen. Daarmee werden verschillen waarschijnlijk minder duidelijk, maar die zijn in de gemeentepolitiek toch al niet zo groot als landelijk. Je merkt dat de partijen ook meer gewend zijn om samen te werken, en dat straalt ook weer vertrouwen uit. Het zaaltje van Café Pelt was met 31 mensen goed gevuld. Of de aanwezigen echt hun mening fors hebben bijgesteld naar aanleiding van dit debat of hierin vooral bevestigd zijn, is niet duidelijk. Maar de algemene tevredenheid over deze avond bij zowel de kandidaten als de aanwezigen was duidelijk merkbaar. 

---

[1] Ik ben overigens voor de Fietsersbond afdeling Parkstad Limburg bezig met het opstellen van een bezwaarschrift tegen dit besluit. Het verbod is te uitgebreid wat betreft aantal straten en tijden (tot 12.00 en na 18.00 uur is een verbod echt niet nodig), waarbij het teveel ‘gewone’ fietsers benadeelt. Het fietsen (net als andere vormen van gemotoriseerd verkeer) zou wel aan een maximumsnelheid van bijvoorbeeld 6 km/uur moeten worden gebonden.

15-3 Palestina-demonstratie: toespraak verbinding met Internationale dag tegen racisme en fascisme.

Palestina-demonstratie 15-3-2026, 14.00 uur, Spoorplein, Maankwartier, Heerlen

Toespraak: verbinding met aanstaande zaterdag 21 maart Internationale Dag voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie. 

Beste mensen,

ik ben gevraagd om vandaag vooruit te lopen op de internationale dag tegen discriminatie, tegen racisme en tegen fascisme, aanstaande zaterdag 21 maart. Op het eind van mijn verhaal maak ik een koppeling met de oorlog in Gaza en de misdragingen van de conservatieve Joodse kolonisten ten opzichte van de Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever.

Artikel 1 van onze Grondwet: allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.

Discriminatie is wel aanwezig in onze samenleving. Vaak in het klein, tussen mensen onderling: pesten, op zoek naar werk of stageplek, leeftijdsdiscriminatie, genderongelijkheid, homohaat, vreemdelingenhaat. Voor de mensen die het treft, is het vaak groot leed, dat je lang met je meedraagt.

Racisme is een systeem van overtuigingen (vaak vooroordelen), praktijken (waaronder discriminatie) en beleid dat gebaseerd is op het idee van ‘ras’. Het komt ten goede aan degenen met macht. Historisch (gezien) zijn dat witte mensen uit westerse landen. Bij racisme gaat om het degraderen van mensen van kleur tot mensen met een inferieure status, en hen te behandelen op basis van deze ongefundeerde overtuigingen.

Racisme wordt daarbij vaak in een adem genoemd met fascisme.

Het fascisme is een extreme vorm van autoritair nationalisme en militarisme. Fascisme is antidemocratisch, anticommunistisch, antiliberaal en antiparlementair. Het fascisme wordt als extreemrechts gezien binnen het politieke links-rechts spectrum. Fascisme begint met taal, niet met tanks. Met democratische verkiezingen, niet met een staatsgreep. En heel belangrijk om je te realiseren: het krijgt vrij spel, dankzij mensen die denken dat het allemaal niet zo’n vaart zal lopen – tot het dat ineens wél doet.

Zowel racisme als fascisme gaat over het onterecht onderscheid maken tussen groepen mensen, stammen, godsdiensten, volken. Andere groepen negatief afschilderen. Slechte eigenschappen benadrukken, ongenuanceerd, vaak gebaseerd op leugens en incidenten. Vijanddenken. En dat om de eigen groep, het eigen volk, de eigen cultuur op te hemelen. Uiteindelijk om zelf macht te kunnen uitoefenen, om oorlog te kunnen voeren.

Het is een proces van kwaad tot erger. Van kritiek uiten, in de beginfase onschuldig lijkend, of aannemelijk, of logisch. Van kwaadspreken naar stigmatiseren, naar criminaliseren, naar ontmenselijken. Vaak in langdurige processen groeiend. We hebben het gezien met de vervolging van de Joden door de eeuwen heen. Hoe de discriminatie van Joden door Hitlers nationaalsocialisme werd omarmd. Escaleerde. Joden zijn Untermenschen.

Het zijn niet alleen machthebbers of volksmenners, of populisten. Het kan latent aanwezig zijn in brede lagen van onze samenleving. Van oudsher, teruggrijpend op vorige oorlogen, soms lang geleden, wordt het in de opvoeding meegegeven. Lees bijvoorbeeld maar het boek de Camino van Anya Niewierra. Hierin wordt teruggekeken op de gruwelijkheden en massamoorden die hebben plaatsgevonden begin jaren 90 in Bosnië-Herzegovina, voormalig Joegoslavië.

Het beangstigende van deze processen is dat heel veel mensen er ontvankelijk voor zijn. Meerderheden? Veel mensen laten zich gemakkelijk in hun mening beïnvloeden. Hebben niet geleerd om zelf kritisch na te denken, maar nemen aannemelijk klinkende verhalen klakkeloos over. Populisten spelen hierop in. En cultiveren het niet verder nadenken of je in de breedte te informeren. Serieuze media worden als onbetrouwbaar afgeschilderd: stickers met ‘NOS is fakenews’. Alles met het doel de eigen groep te isoleren en verder te beïnvloeden in een eigen bubbel, gevoed door de eigen sociale media.

Dit wordt versterkt door het belasteren, het zwart maken van tegenstanders. Zie bijvoorbeeld de afgelopen verkiezingen door Geert Wilders en consorten, waaronder zijn Landgraafse maatje Patrick Crijns die met fake AI-beelden Frans Timmermans negatief heeft afgeschilderd, karaktermoord.

Zie de vele bedreigingen van raadsleden, wethouders en vooral burgemeesters, maar ook van politie en hulpverleners. Het tekenen van hakenkruisen op verkiezingsposters. Het bij deze gemeenteraadsverkiezingen in verschillende steden kandideren van neonazi’s door Forum voor Democratie. En de oproepen van Wilders tot verzet tegen de komst van AZC’s, die door zijn volgelingen worden ingevuld met fysieke bedreiging en vuurwerkgeweld. En vervolgens ontkennen de aanstichters het weer en spelen ze vermoorde onschuld.

Denk ook aan het vriendjes zijn met Poetin of Orban; maar ook aan de ontkenning van problemen zoals klimaatverandering of afbraak van de biodiversiteit, aan vreemdelingenhaat, antisemitisme, moslimdiscriminatie en islamofobie. Allemaal ondermijning van onze democratie, onze samenleving.

Vervolgstappen zijn: belemmeren en uitschakelen van betrouwbare media, van persvrijheid, van vrijheid van meningsuiting, van een onafhankelijke rechtspraak en de afbraak van de democratie, ordediensten worden knokploegen, uitschakelen van internet, autocraten en totalitaire regimes, gewelddadige onderdrukking en schending van Mensenrechten. Zie Rusland, maar ook de verontrustende ontwikkelingen in Hongarije, Slowakije en Polen. De groei van extreemrechts: de Alternatieve für Deutschland, Front Rassemblement van Marine Le Pen in Frankrijk, Lega Nord en Fratelli d’Italia van Giorgia Meloni in Italië, Reform UK van Nigel Farage in Groot-Brittannië en niet te vergeten de regering Trump in de Verenigde Staten van Amerika.

Dat brengt mij naar het Midden-Oosten van nu: naar de genocide in Gaza, naar de meedogenloze staat Israël, naar de Westelijke Jordaanoever, naar orthodoxe Joodse kolonisten die gesteund door de Israëlische regering het recht in eigen hand nemen, naar het Afghanistan van de Taliban, naar Soedan, het totalitaire Iraanse regime dat zijn bevolking met veel geweld onderdrukt, naar de huidige oorlog in het Midden-Oosten, naar Jemen, Hezbollah, Hamas en Palestijnse Islamitische Jihad.

Er is vaak diepgewortelde haat, gevoed door eenzijdig nieuws, opvoeding en geschiedenis. De geschiedenis wordt herschreven, aangepast aan de eigen waarheid, de eigen politieke doelen, tot in de schoolboeken toe. Waar, zoals nu op de Westelijke Jordaanoever gebeurt: Hoe orthodoxe kolonisten de Palestijnse bevolking onderdrukken en geweld aandoen. De Palestijnse bevolking stelselmatig wordt gecriminaliseerd, ontmenselijkt. Eigenlijk onbegrijpelijk als je bedenkt hoe het Joodse volk zelf is behandeld voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Realiseer je ook dat de haat bij menigeen wordt aangewakkerd doordat de tegenpartij je naaste familie, vrienden, vrouwen en kinderen heeft vermoord. Je bestaansgrond en bestaansrecht heeft vernietigd. Waardoor conflicten escaleren als reactie op de eerdere gewelddadigheden.

Ik heb geen eenvoudige oplossingen voor deze conflicten. Ja, Vrede en Medemenselijkheid zijn nodig. Maar hoe buig je de huidige haat om, hoe creëer je Vrede en een samenleving die weer gebaseerd is op respect en gelijkwaardigheid, op elkaar verdragen dat men anders is?

Daarvoor is het allereerst nodig dat alle strijdende partijen de wapens neerleggen. Diplomatie. Machthebbers moet hun macht worden ontnomen, die gebaseerd is op onderdrukking, discriminatie en schending van Mensenrechten. Het is in Israël absoluut noodzakelijk dat er een machtswisseling komt. Dat geldt ook voor Gaza, Iran, Afghanistan, en voor Rusland, en de Verenigde Staten van Amerika. De internationale rechtsorde moet worden hersteld.

En dan moeten er vormen worden gehanteerd van geweldloze conflictoplossing. Geen eisen stellen ten koste van anderen. Er zal eindeloos veel gepraat moeten worden. Vergeving. Ook om weer vertrouwen in elkaar te krijgen. Waarschijnlijk gaan daar generaties overheen.

Vrede en Medemenselijkheid? Wellicht naïef om na te streven. En toch, is er een duurzaam alternatief? In Gaza, op de Westelijke Jordaanoever, in het Midden-Oosten? In Europa? In Nederland? In onze eigen omgeving? Dat het goede het kwade overwint.

Ik eindig met artikel 29 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens: ‘Eenieder heeft plichten jegens de gemeenschap, zonder welke de vrije en volledige ontplooiing van zijn persoonlijkheid niet mogelijk is.’

Aan de slag dus.

Ik dank jullie voor jullie aandacht. En ik dank de organisatie dat ik deze spreekbeurt heb mogen houden.

Harrie Winteraeken

15-3 Palestina-demonstratie mede in het teken van antiracisme en antifascisme

 

Palestina-demonstratie mede in het teken van gemeenteraadsverkiezingen en antiracisme en antifascisme

Zondag 15 maart is er weer een Palestina-demonstratie. Die start om 14.00 uur op het Spoorplein (Maankwartier) met enkele sprekers. Vervolgens is er weer een demonstratieve tocht door het winkelcentrum van Heerlen.

Omdat op zaterdag 21 maart de Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie[1] is, wordt deze zondag hierop vooruitgelopen. Op 21 maart zal er in Amsterdam weer een grote demonstratie zijn.

Sprekers op het Spoorplein.

1.       Lizzie houdt een speech over de koppeling met de verkiezingen. We doen een oproep aan politieke partijen om zich uit te spreken. We hebben ze uitgenodigd om als partij deel te nemen mee aan deze demonstratie. Na de verkiezingen gaan we het gesprek aan over wat ze kunnen doen als politieke partij en als gemeenteraad.

2.       Harrie Winteraeken spreekt over de koppeling tussen de oorlog in Gaza en de schendingen van de Mensenrechten op de Westelijke Jordaanoever met gevaren van racisme en fascisme, ook in onze eigen samenleving.

3.       Palestijn Ahmad spreekt (weer) vanuit zijn hart. Zijn bijdrage wordt vertaald.

Meer informatie: parkstadvoorpalestina@protonmail.com

---

[1] 21 maart is de Internationale Dag voor de Uitbanning van Rassendiscriminatie. Op die dag in 1960 doodde de politie 69 burgers in het Bloedbad van Sharpeville, tijdens protesten tegen het apartheidsregime in Zuid-Afrika. In 1966 riep de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in een resolutie de internationale gemeenschap op om alle vormen van rassendiscriminatie uit te bannen (resolutie 2142 XXI). Sinds dat jaar wordt de dag elk jaar onder een thema georganiseerd, om bepaalde aspecten van discriminatie uit te lichten.

In 2001 werd een VN-programma inzake racismebestrijding opgesteld in het kader van de Durban-conferentie. Bron: Wikipedia.

Omvormen akkerbouw in Zuid-Limburg: reactie LLTB

 

De LLTB heeft zich de moeite genomen om ook via een opiniebijdrage te reageren op mijn opiniestuk: 'Omvormen van akkerbouw is stuk effectiever in verminderen van de waterafvoer' in Dagblad De Limburger van 17-2-2026 (zie ook mijn blog). Hier is de opiniebijdrage van de Peter van Dijck van de LLTB 'Er bestaan geen simpele oplossingen voor het complexe watersysteem van Zuid-Limburg', die stond in de krant van 3-3-26.

Van mijn zijde geen (gekleurd) commentaar op deze reactie van de LLTB. Leg ze maar gewoon eens naast elkaar. Wel hoop ik dat deze discussie wordt omgezet in effectieve daden, want daar is Zuid-Limburg echt mee gebaat. 

12-3: Café Mondiaal debat gemeenteraadsverkiezingen

 

Persbericht – aankondiging

Café Mondiaal, 109^de aflevering

Donderdag 12 maart, aanvang 19.30 uur.

Café Pelt, Pancratiusplein 48, 6411 JZ Heerlen-centrum.

Gespreksthema: ‘Wat hebben de politieke partijen te bieden?’

Op 19 maart aanstaande zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Graag willen we als HeerlenMondiaal en de hieraan deelnemende organisaties inzicht krijgen in wat een aantal in Heerlen aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemende politieke partijen te bieden heeft op het gebied van het gemeentelijk ‘mondiaal’ beleid. Hoe krijgen thema’s die tot de aandachtsgebieden van HeerlenMondiaal behoren, hun doorwerking in het Heerlense gemeentelijke beleid en wat hebben de Heerlense politieke partijen (in hun programma’s) hierover aan de burgers te melden? De nieuwe raadsperiode biedt namelijk via een coalitieovereenkomst en daaropvolgend collegeprogramma mogelijkheden om het mondiale beleid een nieuwe impuls te geven.

Daarbij zien we ‘mondiaal beleid’ erg breed: alles met een relatie tot de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen, Heerlen Fairtrade gemeente, maatschappelijk verantwoord ondernemen, vluchtelingenbeleid en integratie van allochtonen, armoedebeleid, onderwijs en opvoeding, gezondheidszorg, natuur- en milieubeleid, de energietransitie en de strijd tegen klimaatverandering plus vrede en veiligheid.

 Voor dit verkiezingsdebat zijn de volgende politieke partijen uitgenodigd: SP, Ouderenpartij Heerlen, CDA, VVD, D66, GroenLinks-PvdA en Partij voor de Dieren. Zij mogen aangeven wat zij vinden van het tot nu toe gevoerde gemeentelijke mondiale beleid en wat ze van plan zijn hieraan te veranderen. 

Omvormen akkerbouw is stuk effectiever in verminderen waterafvoer.

 

Omvormen akkerbouw is stuk effectiever in verminderen waterafvoer.

Uitgebreidere tekst, die diende als basis voor het opinieartikel in Dagblad De Limburger van 17-2-2026 (zie hieronder).

Eind vorige maand berichtte Dagblad De Limburger over drie projecten die de risico’s op wateroverlast moeten verminderen: in Berg en Terblijt en de buurt De Heek, beide in de gemeente Valkenburg, en in het buitengebied van Bocholtz en Simpelveld. Belangrijk doel is dat regenwater tijdelijk wordt geborgen of vertraagd, zodat ‘het niet in een vloed richting dorpen zal stromen’. Men legt heggen en graften aan of slaat lange rijen houten palen in de grond. In het dal van Trintelen naar Eys zijn eerder afgelopen jaar ook lage dammen opgeworpen, die exact horizontaal liggen en waarachter water tijdelijk blijft staan. Maar die zijn aangelegd in al natuurlijk grasland. 

Op zich zijn het aardige maatregelen, maar het is maar hier en daar en ze zijn maar beperkt effectief in het werkelijk vasthouden van grote hoeveelheden water. Bij het palenproject bovenstrooms de Lindenstraat (Terblijt) wordt verwezen naar de al 20 jaar oude (veel kleinere) schotten die staan in het droogdal van de Karstraat nabij Ransdaal. Het klopt dat deze schotten het over de dalbodem afstromende water wat afremmen. Daardoor is in de loop van de tijd ook een paar decimeter slib afgezet. Echter, het afstromende water bereikt enkele meters stroomafwaarts van zo’n schot weer zijn oorspronkelijke maximale snelheid. En omdat het water een beetje minder slib meevoert, is de erosieve kracht zelfs wat groter. Het risico op stroombaanerosie neemt dus amper af. Het is daarom noodzakelijk dat op de stroombanen en dalbodems van droogdalen ook grasbanen worden aangelegd. Maar dat gebeurt amper omdat deze stroombanen vaak dwars door akkers lopen. Grasbanen zouden daar erg in de weg liggen.

Om de dorpen beter te beschermen tegen water- en modderoverlast, legt het Waterschap Limburg vaak (aanvullende) regenwaterbuffers aan. Regenwaterbuffers zijn effectief, maar ook duur. Ze bieden vanwege de klimaatverandering en de te verwachten zwaardere en langdurigere neerslag (zie 13-15 juli 2021) minder bescherming. En ze pakken het probleem niet bij de bron aan. 

Wat opvalt in alle drie de krantenberichten is dat niet wordt gesproken over echt effectieve maatregelen op de akkers die de oppervlakkige afstroming sterk verminderen. 

Met inmiddels al zo’n 15-20 jaar toepassen van niet-kerende grondbewerking en wintergraan of een bodembedekking in de winter (bijvoorbeeld gele mosterd) is al een goede stap gezet. Maar de klimaatverandering en de verdere intensivering van de akkerbouw dwingen tot vervolgstappen. Veel effect is te verwachten van een verder verbeteren van de bodemkwaliteit en de bodemstructuur. Als de bodem een goede structuur heeft, en dus meer poriën, dan zijgt het regenwater beter in de grond. Ook weerstaat het bodemoppervlak beter de kracht van de inslag van de regenwaterdruppels, waardoor het minder dichtslaat en er minder korstvorming ontstaat. Over een verslempt oppervlak stroomt het water gemakkelijk af en neemt het via spat-erosie veel bodemdeeltjes mee. 

De gangbare akkerbouw met veel aardappelen, bieten en maïs in het bouwplan, put de bodem als het ware uit. Het gebruik van zware machines en het ook berijden van de bodem als deze te nat is, veroorzaken verdichting en een slechte doorlatendheid.

Een goede bodemstructuur ontstaat door een goed ontwikkeld en gevarieerd bodemleven, met onder andere veel wormen. Maar dat bodemleven moet wel voldoende voedsel krijgen, ofwel plantenresten en stalmest met veel stro. Drijfmest en zeker kunstmest bevorderen het bodemleven onvoldoende. Het is dan ook een verkeerde stimulans dat akkerboeren betaald krijgen voor het gebruik van mest uit de intensieve veehouderij. Daar komt bij dat chemische bestrijdingsmiddelen slecht zijn voor het bodemleven en de biodiversiteit over het algemeen. Onderzoek van Meindert Commelin van de Universiteit van Wageningen (WUR) in 2024 heeft uitgewezen dat het van akkers afstromende water nog steeds sterk vervuild is en gevaarlijk voor de waterkwaliteit.

Regensimulatieproeven op een biologisch beteelde akker bewezen dat de infiltratie daar veel beter is. Bij een bui die statistisch een keer in de 25 jaar valt, zakte bijna alle ‘regen’ in de bodem weg en stroomde er dus bijna geen water af. Bij de gangbare akkerbouw zorgt zo’n 25-jaarsbui voor volle regenwaterbuffers! 

Zuid-Limburg heeft zo’n 16.000 hectare akkerland, bijna allemaal (flauw) hellend. Als hier duurzaam akkerbouw wordt bedreven, een regeneratieve of biologische akkerbouw, dan zal de bodemstructuur sterk verbeteren. Dat zal dan het risico op wateroverlast en overstroming fors verminderen. Tevens zou het stikstofprobleem in Zuid-Limburg verkleinen wat de natuur ten goede komt. En de biodiversiteit herstelt. Er is/komt Rijksgeld beschikbaar voor de transitie van de landbouw. Waterschap Limburg, Provincie Limburg en gemeenten moeten de akkerboeren daarbij gaan helpen. En ook wij, burgers kunnen dat door vooral producten te kopen die duurzaam geteeld zijn. Het maatschappelijk rendement zal groot zijn.

Harrie Winteraeken, 

Natuurkundig aardrijkskundige, gepensioneerd voorheen medewerker van Waterschap Limburg.