3-4 Goede Vrijdagviering bij HeerlenMondiaal: terugblik

 3 april: Goede Vrijdag bij HeerlenMondiaal: Verbondenheid in Medemenselijkheid – een terugblik.

We startten met een welkomstwoordje van Harrie. Op het kleine altaartje staat een beeld van de gekruisigde Jezus van Nazareth. Jezus aan het kruis genageld, dat herdenken we vandaag, zijn lijden en sterven. Zo’n kruisbeeld komen we best vaak tegen en dan letten we er meestal niet erg op: in de kerk, langs wegen, in huis, vaker ook nog de bewaarde crucifix die op een doodskist van een familielid heeft gelegen.

Maar vandaag is het Goede Vrijdag. Wij komen hier niet bijeen voor een traditionele kruisweg, en verwacht van mij ook geen theologische verhandeling van de betekenis van Jezus. We hebben wel heel veel van zijn boodschap aan ons mensen overgenomen: zijn normen en waarden, hoe we met elkaar om moeten gaan. Hoe we dat kunnen vertalen naar nu: saamhorigheid, respect, Vrede, medemenselijkheid….

Het Hongerdoek 2026: ‘Samen dromen – Liefde zij daad’

Centraal in de veertigdagentijd staat de hongerdoek ‘Samen dromen – Liefde zij daad’ van Konstanze Trommer. Het sluit mooi aan bij ons jaarthema ‘Durf te dromen’.

In de vastentijd staan we elk jaar stil bij de Vastenactie die werkt aan sociaaleconomische verbetering voor mensen in de marge, aan gerechtigheid voor mens en milieu. De hongerdoeken tonen elk jaar opnieuw de spirituele basis van waaruit de Vastenactie handelt: zuster- en broederschap van álle mensen op deze wereld en respect voor en inclusie van randgroepen. In de Hongerdoeken weerspiegelt zich de (door geloven in God gedragen) hoop op radicale verandering van onrechtvaardige economische verhoudingen die vele mensen op deze aarde tot slachtoffers maken. En de hoop op een duurzame omgang met de natuur.

Hieronder wordt het Hongerdoek 2026 (het 25^ste) nader uitgelegd: 

Kinderen

De basis van dit Hongerdoek ‘Samen dromen – Liefde zij daad’ vormt een collage van foto’s van bij ontwikkelingsprojecten betrokken kinderen uit Brazilië, Nigeria, Afghanistan en India en van kleinkinderen van de kunstenares. Kinderen uit alle windstreken, symbool voor alle kinderen op deze wereld. Alle kinderen lijken met iets bezig, gaan blijkbaar op in dagelijkse dingen zoals huishoudelijke klusjes, spelen of zwemmen. En al die bezigheden vinden plaats vóór een tent, op een soort eiland of wellicht een zandbank, te midden van een watervlakte. Alle kinderen zijn op een of andere manier bezig met elkaar en met hun omgeving.

Dieren

Er zijn ook enkele dieren te zien. Een ooievaar, symbool voor het nieuwe leven en wederopstanding. En een ringstaartmaki. Deze halfapen komen slechts voor op het eiland Madagaskar en spelen daar een rol in de scheppingsmythen. Om het eiland heen zwemmen groepjes grienden, een dolfijnensoort. Grienden vergezellen vaak op zeevarende boten en zouden naar verluidt ook schipbreukelingen hebben gered. Tezamen verbeelden de dieren, een vogel, zeedieren en een landdier, alle fauna en flora op deze wereld.

Schijn bedriegt

Een vredig tafereel van gelukkige kinderen, omringd door enkele zachtmoedige dieren? Die schijn bedriegt zeer. Enkelen van hen moeten hard werken: water halen of een broertje of zusje dragen. En ook de situatie roept vele vragen op. Zijn de kinderen geïsoleerd van hun ouders en andere mensen? Kunnen ze van het eiland af? Is de helikopter een bedreiging of brengt die juist hulp? Weet alleen de helikopterbemanning dat deze kinderen op die geïsoleerde plek verblijven? Biedt de tent, die niet verankerd lijkt, wel voldoende beschutting tegen regen en ontij?

Opvallend is de tweedeling in de doek. Links het mooie blauw van een zonnige zomerdag. Maar rechts het donker van naderend onweer en vooral, in de verte zichtbaar, een dreigende tornado. Hoe gaat dit aflopen? Een paar kinderen zitten in een bootje. Spelen zij of willen zij op tijd vluchten voor het aankomend onraad? En waarheen dan?

De tent staat met de punt van het dak precies in het midden van de doek. We staan in het bestaan van de mensheid op een snijpunt, waarop we snel de goede beslissingen moeten nemen.

Toekomst

Samen dromen over toekomst is een goede manier om daarbij niet alleen aan jezelf te denken, maar ook aan alle andere mensen op deze wereld. Samen dromen over toekomst leidt tot een handelen dat hopelijk het hoofd kan bieden aan bedreigingen die op ons afkomen, in het heden én in de toekomst. Liefde voor elkaar en voor de aarde als plek waar we samen dromen en leven, is daarbij onontbeerlijk. En die liefde voor mens en milieu moet niet blijven steken in goedbedoelde woorden, maar moet zich uiten in daden om echt te zijn, zoals de heilige Vincentius à Paulo al zo krachtig uitdrukte in zijn levensmotto ‘Liefde zij daad’.

 Daarna werd het lied ‘The Tears Of Things’ van U2 beluisterd. Met een prachtige toepasselijke tekst.

Vervolgens kwamen er enkele initiatieven uit onze omgeving aan de orde. Henk Dado gaf een toelichting op de activiteiten van het Vredesplatform Heerlen: het Vredesplatform Heerlen houdt zich bezig met het thema vrede en veiligheid ten behoeve van een duurzame ontwikkeling van de wereld. Het zoeken naar geweldloze oplossingen van conflicten staat daarbij voorop.

Elske Mooij vertelde over het Humanistisch Verbond Heerlen: dicht bij jezelf, dicht bij de ander. De wereld voelt soms snel, hard en vol ruis. Meningen zijn overal, verschillen worden uitvergroot, en het is niet altijd makkelijk om dicht bij jezelf te blijven – laat staan dicht bij een ander. Juist daarom maakt het Humanistisch Verbond ruimte om stil te staan, te voelen, te vragen en te verbinden: ruimte om samen mens te zijn.

In de nieuwe campagne ontmoet je mensen met verschillende achtergronden en verhalen, dicht bij zichzelf én elkaar. Samen bouwen we aan een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn én we naar elkaar omkijken.

Toen werd weer naar een lied van U2 geluisterd: ‘One Life at a Time’, eveneens met een heel inspirerende tekst.

Vervolgens vertelde Rens Trimp over de Amazone Werkgroep: Deze steungroep vraagt in Nederland aandacht voor het leven van Inheemse Gemeenschappen in Brazilië en hun positie in de samenleving. Dit door het geven van informatie en ondersteunen van acties waar mogelijk. Wederkerigheid en solidariteit zijn sleutelbegrippen. In het bijzonder kijkt de werkgroep vooral naar wat Nederland te maken heeft met de kwalijke ontwikkelingen in het Amazonegebied: de rol van de banken en pensioenfondsen, het koopgedrag van consumenten en het sojagebruik, vooral in de intensieve veehouderij.

Het Puzzelstuk van Verbinding

Kijk eens naar een puzzelstukje. Op zichzelf ziet het er vaak vreemd uit: grillige randen, ondefinieerbare kleuren, een vorm die niet direct een geheel verraadt. Het lijkt onvolledig. En dat is het ook.

Zo is het vaak ook met ons, in ons werk en in ons leven.

Samenwerken is de kunst van het puzzelen. Het is erkennen dat niemand van ons het volledige beeld bezit. Ieder mens is een uniek puzzelstukje met eigen talenten, perspectieven, karaktereigenschappen en ja, ook met scherpe randjes.

Soms passen we direct, als een naadloze verbinding.

Soms is het zoeken, draaien en proberen voordat we elkaar begrijpen.

En soms moeten we een stukje van onszelf 'bijvijlen' om ruimte te maken voor de ander, zonder onze eigen identiteit te verliezen.

Wanneer we samenwerken, leggen we geen puzzel om te winnen, maar om te verbinden. Als we de stukjes – onze kwaliteiten – samenbrengen, ontstaat er een groter beeld dat niemand alleen had kunnen maken.

Laten we daarom niet zoeken naar gelijkheid, maar naar verbinding. Laten we de unieke vorm van de ander respecteren, wetende dat juist de verschillen zorgen dat de puzzel compleet wordt. Want alleen zijn we stukjes; samen zijn we een meesterwerk Zie op de foto het resultaat van de puzzel met daaromheen (moderne) lichtjes.

Stilstaan bij oorlogen

Er werd kort stilgestaan bij enkele grote conflicten, zoals de oorlogen in Oekraïne, Gaza, Iran en Israël en Soedan en voor vrede. Hierbij werd enkele keren het lied O Lord Hear My Prayer (van de Gemeenschap van Taizé) beluisterd en deels meegezongen. 

Afsluiting

Harrie sloot de bijeenkomst af met het aanhalen van een krantenartikel van die dag. Paus Leo XIV had tijdens zijn toespraak met Palmpasen (de zondag voor Pasen) onomwonden uitgehaald naar ‘die leiders die oorlogen beginnen met hun handen vol bloed’: ‘Jezus luistert niet naar gebeden van degenen die oorlog voeren, maar verwerpt ze’. Paus Leo XIV mag daarbij als plaatsvervanger van Jezus Christus verondersteld worden met enige autoriteit te spreken. Maar hij citeerde hiermee ook uit Jesaja (Oude Testament). Daarmee mag niet alleen Donald Trump dit zich aantrekken, maar ook Nethanyahu en al die islamitische leiders die het Oude Testament mee als basis van hun geloof hebben. En zich daar bij hun oorlogshandelingen onterecht op geroepen.

Harrie dankte vooral Jan, Peter, Fely, Wim, Henk, Elske en Rens voor het voorbereiden van deze bijeenkomst. En hij dankte iedereen voor hun aanwezigheid. Hij wenste iedereen een Vredig Pasen toe, in eigen kring en wereldwijd.

Wegens de (tijdelijke) sluiting van De Twee Gezusters vond deze Goede Vrijdagviering plaats in de Mgr. Savelberg Gedachteniskapel, Gasthuisstraat 4. Er namen 14 personen aan deel (alle stoelen waren bezet), die met veel waardering aan deze bijeenkomst terugdenken. Het wordt fijn gevonden om in deze tijden van onder andere vergaderen en activiteiten (organiseren) eens ff stil te staan en inspiratie op te doen.

De Mgr. Savelverg Gedachteniskapel

Wegkruis nabij Nuth. Pasen 2026 (foto Wim van Kempen).